Haig Balian: 'Gebruik het nieuwe om het oude te accentueren.'

Written by Mariska Vlot, 'tIdee!
15 dec 2017

In 14,5 jaar tijd vernieuwde  het 179 jarige ARTIS een  ouderwetse dierentuin met lege kas in een nieuwe, internationale educatieve publiekslieveling met 1,4 miljoen bezoekers per jaar. Er zijn in ARTIS allerlei verhaallijnen te vinden. Je kunt door het kleurrijke groene park wandelen van reptielen naar  vissen naar roofdieren, de sterren bestuderen in het Planetarium, een bezoek brengen aan het eerste museum voor micro-organismen ter wereld, Micropia., maar ook genieten van monumentaal erfgoed en 'de kunst van het transformeren', zoals tot kunst verheven door onlangs teruggetreden  ARTIS-directeur Haig Balian. Onlangs startte Balian met Nico de Bont met de transformatie-restauratie van het oudste gebouw van ARTIS: het Groote Museum.

'Ik ben niet zo bang voor het herbestemmen van monumenten. Het oude monumentale denken - het monument moet behouden blijven en het gebruik doet er niet toe - daar red je het niet mee. Gelukkig is de visie daarop veranderd, je moet wat niet meer werkt of wat er niet meer is durven loslaten. Dan ontstaat er ruimte voor iets nieuws. '

Wij reconstrueren niet

Een monument zoals de  oude Ledenlokalen, waarin nu Micropia en cafe-restaurant de Plantage gevestigd zijn, kreeg in ARTIS een make-over én een hele nieuwe functie. Balian: 'Je moet wel een heldere filosofie hebben. Wij reconstrueren niet. Als je kijkt de Ledenlokalen: daarvan was het dak in 1943 afgebrand omdat verzetsleider Gerrit van der Veen een aanslag pleegde op het daar gevestigde bevolkingsregister.  Er is voor Micropia een heel nieuw element op het dak gezet, we hebben het oude niet teruggebouwd. Je kunt nog wel wel  2  stukjes van de gevel  van het oude dak zien  als afdruk van de geschiedenis. Deze zijn  een zwart geverfd, als aandenken aan de brand en aan die tijd. Verder  hebben we veel nieuwe elementen toegevoegd, die het oude en monumentale accentueren en ook op zichzelf staan'.

Pas op voor allerlei oordelen en meningen

Bij het herontwikkelen en vernieuwen van ARTIS is  een inhoudelijk brede groep adviseurs betrokken, vertelde Balian op de achterbank van de Jaguar tijdens de Nico de Bont Roadtrip. Zo ontstond de door het publiek gewaardeerde balans tussen Amsterdamse historie en moderne natuureducatie - een unieke beleving. Daarin moet je soms ook heel strak kiezen voor behoud van details, vindt Balian: 'De kleur van het plafond in café- restaurant de Plantage is bijvoorbeeld een enorme discussie geweest. Iemand bedacht dat mensen het vandaag de dag niet fijn vinden om in of onder de kleur groen te eten. Tsja. Het was ons gebouw, vroeger was het plafond groen, dat hoort dus bij het gebouw en bij de beleving uit die tijd. Het plafond werd dus groen. Het is inmiddels één van de best lopende restaurants van Amsterdam. Het zomaar volgen van allerlei meningen en oordelen, daar moet je voor oppassen. Je moet de uniciteit van gebouwen naar voren halen en benadrukken. Dat is onderdeel van de beleving, van de kwaliteit die je mensen biedt.'

Fotografie: Twycer, fotografie voor bedrijven