Restauratie Domtoren Utrecht

Projectinformatie

Project Domtoren
Locatie Utrecht
Opdrachtgever Gemeente Utrecht
Architect Rothuizen Architecten Stedebouwkundigen
Looptijd 2020 - 2025

Aannemingsbedrijf Nico de Bont uit Vught is door de gemeente Utrecht geselecteerd als hoofdaannemer voor de restauratie van de Domtoren. Na een intensief jaar van engineering, steigerbouw, inspectie en planvorming kunnen we gaan starten met deze restauratie. Een restauratie die 5 jaar gaat duren en waarin vakmanschap, digitalisatie en LEAN centraal staan, tesamen met Rothuizen Architecten Stedenbouwkundigen en Slotboom Steenhouwers.

Vakmanschap en innovatie

De gemeente heeft uit de drie inschrijvers de aanbieding van Nico de Bont als economisch meest voordelig beoordeeld. Naast prijs waren restauratievisie en plan van aanpak belangrijke criteria. De aanpak van Nico de Bont kenmerkt zich door de combinatie van gedegen vakmanschap en een hedendaagse manier van organiseren. Ketenintegratie, LEAN, BIM en diverse speciaal ontwikkelde digitale tools vormen de basis voor hun innovatieve manier van restaureren. Slotboom Steenhouwers uit Winterswijk is co-maker voor de natuursteenleverantie en ROJO Steigerbouw uit Delft heeft de bouw van de steiger voor zijn rekening genomen.

De bouw van de steiger in beeld

Bekijk hierboven de opbouw van de steiger. Het was een uitdaging om de staalconstructie passend binnen de constructieve mogelijkheden en de beschikbare ruimte te ontwerpen. Maar het is gelukt. Sterker nog: het is een waar kunstwerk geworden! 

De 112 meter hoge Utrechtse Domtoren is in 1975 voor het laatst gerestaureerd. Belangrijkste gebreken op dit moment zijn verval van natuursteen en baksteen in de gevels en schade als gevolg van roestend ankerwerk in de achtkantige lantaarn van de toren. In deze lantaarn is nog veel origineel 14e-eeuws natuursteen aanwezig dat Nico de Bont op een consoliderende manier zal restaureren. Daarnaast worden ook de houtconstructies, het glas-in-lood, het uurwerk, de klokken en het lood- en leiwerk van de spits gerestaureerd. 

Sint-Jan en Eusebius

Voor de restaurateurs van Nico de Bont is de restauratie van de Domtoren een mooi vervolg op eerdere grootschalige natuursteenrestauraties als die van de Sint-Janskathedraal in ’sHertogenbosch en de Eusebiustoren in Arnhem. Directeur Boudewijn de Bont: “We zijn erg verheugd met de opdracht voor dit spraakmakende project. We hebben de afgelopen tien jaar veel jonge mensen opgeleid voor dit type restauraties. De restauratie van de Domtoren is dan ook een prachtige uitdaging voor deze bevlogen vaklieden.” 

Historie Domtoren

De Domtoren is de hoogste kerktoren in Nederland (112 m.) en de Domkerk heeft de hoogste gotische gewelven in Nederland (33 m.). Oorspronkelijk gebouwd als R.K. Sint Maartenskathedraal.

Van de kerk resteren tegenwoordig slechts het koor, het dwarsschip en de toren. Het schip, waarvan de bouw nooit was voltooid, stortte in bij een tornado in 1674. Als gevolg daarvan kwamen Domtoren en het resterende deel van de Domkerk los van elkaar te staan. Bij het Domcomplex horen verder nog een kruisgang en de grote kapittelzaal (thans aula van de Universiteit Utrecht) waar in 1579 de Unie van Utrecht werd ondertekend. De kleine kapittelzaal van het Domcomplex, die tegen de westkant van de kruisgang was gebouwd, werd begin twintigste eeuw afgebroken.

De Dom vanuit het noorden in 1660, vóór de instorting van het schip. Ets door Steven van Lamsweerde.

De Dom vanuit het noorden in 1660, vóór de instorting van het schip. Ets door Steven van Lamsweerde.

De Utrechtse Dom is ondanks het ontbrekende schip en de ernstige vernielingen die de overgang naar het Protestantisme rond 1578-1580 met zich meebracht, een van de belangrijkste gotische monumenten in Nederland. Zij was tevens een van de vroegste voorbeelden van de gotiek in Nederland en als enige gebouw hier te lande staat zij qua stijl dicht bij de klassieke Franse gotiek. Aan de huidige Dom ging een kathedraal in romaanse stijl vooraf.

In de middeleeuwen was een kapittel van kanunniken aan de Domkerk verbonden dat een eigen immuniteit bezat, een grondstuk waarop de wereldlijke macht niets in te brengen had. Behalve de kathedraal zelf stonden hier de woningen van de kanunniken en van 1040 tot 1253 ook het paleis Lofen van de keizer van het Heilige Roomse Rijk. De immuniteit van de Dom grensde aan de zuidzijde aan de immuniteit van de Sint Salvatorkerk of Oudmunsterkerk met onder meer het paleis van de bisschop. Tussen beide kerken, op het grondgebied van de Sint Salvator, stond een derde kerkje ingeklemd, de Heilig Kruiskapel. (Bron: Dom_van_Utrecht Wikipedia)